Brzękowski Jan (1903-1983)

Poeta, teoretyk sztuki; związany z awangardą krakowską skupioną wokół “Zwrotnicy”; od 1928 przebywał w Paryżu, gdzie redagował wspólnie z W. Chodasiewicz-Grabowską dwujęzyczne czasopismo “L’Art contemporain – Sztuka Współczesna” (1929-1930); należał do grupy “a.r.”; stworzył program “metarealizmu”, pokrewny surrealizmowi, w którym absolutyzował funkcje “wyobraźni wyzwolonej” jako tworzywa poezji (zbiór wierszy Na katodzie, 1928); pisał po polsku i po francusku – W drugiej osobie (wydane 1933 przez Bibliotekę “a.r.”), z okładką J. Arpa, czy Zaciśnięte dookoła ust (1936) z ilustracjami M. Ernsta są przykładami symbiozy awangardowej poezji i plastyki; osobiste kontakty w środowisku paryskiej awangardy pozwoliły mu zgromadzić, w ramach inicjatyw grupy “a.r.”, imponujące dary do Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej, ofiarowanej łódzkiemu Muzeum Sztuki.