|
|
Jankel Adler
Adler Jankel (1895-1949): malarz i grafik pochodzenia żydowskiego; studiował w Künstgewerbeschule w Barmen koło Düsseldorfu; w l. 1913-33 mieszkał w Berlinie, w 1933 osiadł w Paryżu; w l. 1935-36 przebywał w Polsce; w 1936 walczył w brygadach międzynarodowych w Hiszpanii; w 1938 przeniósł się do Francji; w 1940 wstąpił do polskich oddziałów w armii francuskiej, później walczył w Anglii w polskim dywizjonie lotniczym; w 1943 osiedlił się w Londynie; współpracował z łódzką grupą Jung Idysz, z kręgiem artystów skupionych wokół „Die Aktion”, z grupami Bunt, Das Junge Rheinland i November Gruppe; początkowo w swych pracach prezentował postawę ekspresjonistyczną, malował dynamiczne kompozycje o niespokojnym układzie spiętrzonych form o wydłużonym kształcie, tematy czerpał z żydowskiego folkloru, nawiązywał do tematyki biblijno-talmudycznej (Ostatnia godzina rabbiego Eleazara, 1919); w 1919 namalował kilka obrazów olejnych stanowiących ilustracje do książki A. Zaka Unter di fligel fun tojt (Berlin 1921), są to: m.in.: Piątek – nocą na berdyczowskiej ulicy, U galicyjskiego Żyda, W jarosławskich koszarach, W ogniu; w późniejszych dziełach widać oddziaływanie kubizmu i konstruktywizmu (Moi rodzice, 1920-21; Skrzypek, 1928), w l. 20. eksperymentował też w zakresie techniki malarskiej, mieszając farby z piaskiem, solą, woskiem, gipsem i wapnem; pod wpływem podróży po Majorce i Hiszpanii w l. 1929-30 w jego twórczości rozwinęła się skłonność do abstrakcyjnego uogólniania form (Kompozycje surrealistyczne, ok. 1930); prace z l. 40., związane z wojną, uderzają surowością nastroju i wyrazistą kolorystyką (Treblinka, 1948).
|